درمان پولیپ بینی با جراحی

1

پولیپ بینی ورمی گوشتی است که داخل بینی و سینوس‌های نزدیک بینی (فضاهای مملو از هوای متصل به حفره بینی) ایجاد می‌شود. پولیپ زائده‌ای غیرسرطانی است که در اندازه‌های مختلف به رنگ‌های قهوه‌ای مایل به زرد یا صورتی و به شکل قطره اشک دیده می‌شود. پلیپ بینی پس از بزرگ شدن در نهایت به حبه‌های انگور متصل به خوشه شباهت می‌یابد.

پولیپ ممکن است در یک یا به طور همزمان در هر دو سوراخ بینی ایجاد ‌شود، پولیپ‌ها به صورت منفرد یا گروهی رشد می‌کنند. پولیپ‌های منفرد بزرگ یا گروهی تنفس را دشوار می‌کنند و حس بویایی بیمار را مختل می‌سازند. همچنین با انسداد سینوس‌ها مشکلاتی نظیر عفونت‌های دوره‌ای به وجود می‌آید.

 برآورد می‌شود که حدود 4 تا 40 درصد از جمعیت جهان مبتلا به پولیپ بینی باشند، به علاوه آقایان دو تا چهار برابر بیش از بانوان دچار پولیپ بینی می‌شوند. به نظر می‌رسد جوانان یا افراد میانسال بیشتر با این مشکل مواجه می‌شوند.

متن حاضر با هدف ارائه اطلاعاتی کلی و افزایش آگاهی درباره پولیپ بینی، علائم و درمان آن تهیه شده است. پیشنهاد می‌شود برای دریافت مشاوره تخصصی و بهره‌مندی از بهترین روش درمان پولیپ بینی با دکتر سماواتی فرد  جلسه مشاوره‌ای تنظیم کنید.

علت‌ها و دلایل پولیپ بینی


2

دانشمندان تاکنون موفق به یافتن دلایل اصلی و قطعی ایجاد پولیپ نشده‌اند. مشخص نیست که چرا  برخی دچار التهاب مزمن می‌شوند یا چرا التهاب مداوم منجر به تشکیل پولیپ در تعدادی از بیماران می‌شود. این التهاب در غشاء مخاطی تولید کننده مایع بینی و سینوس‌ها بروز می‌یابد. شواهد بیانگر این نکته است که افرادی که دچار پولیپ می‌شوند در مقایسه با دیگران دارای واکنش سیستم ایمنی متفاوت و نشان‌گرهای شیمیایی متمایزی در غشاء مخاطی هستند.

احتمال تشکیل پولیپ بینی در هر سنی وجود دارد، اما در میان جوانان و افراد میانسال شیوع بالاتری دارد. پولیپ بینی در هر نقطه‌ای از سینوس‌ها یا مجرای بینی می‌تواند ایجاد شود، اما عموماً در بخشی به چشم می‌خورد که در آنجا سینوس‌های نزدیک به چشم، بینی و استخوان گونه به دلیل وجود گذرگاه‌های عبور هوا به بینی خشک می‌شود.

علائم و نشانه‌های پولیپ بینی


آب ریزش مداوم بینی یکی از علائم پولیپ بینی است. بیماران دچار این مشکل معمولاً از التهاب مزمن غشاء مخاطی مجرای بینی و سینوس‌ها رنج می‌برند یا به عبارتی دچار سینوزیت مزمن هستند.

وجود پولیپ بزرگ یا گروهی باعث گرفتگی سینوس‌ها و بینی می‌شود.

بعضی پولیپ‌های کوچک هیچ نشانه یا علائمی ندارند. رایج‌ترین علائم پولیپ بینی به شرح زیر است:

  • آب ریزش بینی: این حالت گاهی مزمن و طولانی مدت است و به نظر می‌رسد بیمار همیشه سرما خورده است.
  • گرفتگی یا احتقان مداوم بینی: بیمار در بعضی موارد به سختی از راه بینی نفس می‌کشد و دچار اختلال‌های خواب می‌شود.
  • ترشح پشت بینی: بیمار حس می‌کند که مخاط دائماً در پشت گلو جریان دارد.
  • فقدان حس بویایی یا ضعیف شدن این حس: حس گاهی پس از بهبود پولیپ بازنمی‌گردد.
  • ضعیف شدن حس چشایی: ممکن است حس چشایی نیز پس از بهبود بیماری مانند قبل نشود.
  • احساس درد در ناحیه صورت
  • سر درد
  • خر و پف
  • خارش اطراف چشم
  • وقفه تنفسی در خواب (آپنه) در موارد شدید: آپنه عارضه‌ای جدی است که باعث قطع شدن تنفس بیمار هنگام خواب می‌شود.
  • دو بینی در موارد شدید: احتمال دوبینی در صورت ابتلا به سینوزیت قارچی آلرژیک یا فیبروز کیستیک بیشتر می‌شود.

آزمایش‌ها و تشخیص


3

دکتر سماواتی فرد معمولاً عارضه را با توجه به شرح علائم بیمار، معاینه عمومی و معاینه بینی تشخیص می‌دهند. پولیپ با استفاده از وسیله مجهز به منبع نور ساده نیز قابل مشاهده است.

دیگر آزمایش‌های تشخیصی به شرح زیر است:

آندوسکوپی بینی

پزشک با استفاده از لوله منعطف باریک مجهز به عدسی و منبع نور یا دوربین بسیار کوچک (آندوسکوپ بینی) می‌تواند داخل بینی و سینوس‌ها را دقیقاً معاینه کند. پزشک آندوسکوپ را وارد سوراخ بینی می‌کند و آن را به سمت حفره بینی هدایت می‌نماید.

آزمایش‌های تصویربرداری

تصاویر دقیق با انجام سی تی اسکن (مقطع نگاری رایانه‌ای) یا ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) به دست می‌آید تا پزشک با توجه به آنها بتواند اندازه و محل دقیق پولیپ را در ناحیه‌های عمیق‌تر سینوس‌ها مشخص کند و گستردگی التهاب را ارزیابی نماید. این تصاویر انجام تشخیص افتراقی و حذف احتمال وجود دیگر انسدادها، مانند ناهنجاری‌های ساختاری یا نوع دیگری از زائده‌های غیرسرطانی یا سرطانی در حفره بینی را نیز ممکن می‌سازد.

آزمایش حساسیت

پزشک دستور انجام تست پوستی را می‌دهد تا مشخص شود که آیا آلرژی (حساسیت) عامل ایجاد التهاب مزمن است یا خیر. چند قطره کوچک از عامل‌های حساسیت‌زا برای انجام آزمایش خراش جلدی در خراش پوست بازو یا قسمت بالایی پشت بدن ریخته می‌شود. این قطره‌ها حدود 15 دقیقه روی پوست باقی می‌ماند و پس از آن بروز نشانه‌های واکنش به حساسیت بررسی می‌شود.

اگر امکان انجام تست پوستی وجود نداشته باشد، پزشک به منظور غربالگری آنتی بادی‌های خاص در برابر عامل‌های حساسیت‌زا دستور انجام آزمایش خون می‌دهد.

تست فیبروز کیستیک

اگر کودک خردسالی مبتلا به پولیپ بینی باشد، پزشک انجام آزمایش فیبروز کیستیک را پیشنهاد می‌دهد. فیبروز کیستیک عارضه‌ای ارثی است که بر غدد تولید کننده مخاط، اشک، عرق، بزاق و شیره‌های گوارشی اثر می‌گذارد. آزمایش استاندارد تشخیصی فیبروز کیستیک تست عرق غیرتهاجمی است که تعیین می‌کند آیا میزان نمک عرق کودک بیشتر از حد طبیعی است یا خیر.

درمان پولیپ بینی


دارو

داروهای کاهش دهنده‌ی التهاب پولیپ را کوچک‌تر می‌کند و علائم گرفتگی بینی را از بین می‌برد.

اسپری کردن استروئید در داخل بینی نیز با منقبض کردن پولیپ آب ریزش بینی را کمتر می‌کند و حس گرفتگی بینی را از بین می‌برد. اما علائم با متوقف کردن مصرف دارو عود می‌کند. فلوتیکازون (فلوناز، ورامیست)، بودزوناید (رینوکورت) و مومتازون (نازونکس) نمونه‌هایی از اسپری استروئیدی بینی است.

استروئید تزریقی یا خوراکی، نظیر پردنیزون، در صورت موثر نبودن اسپری تجویز می‌شود. البته این داروها به دلیل به دنبال داشتن اثرهای جانبی شدید مانند احتباس مایع، افزایش فشار خون و بالا رفتن فشار چشم نباید مدت طولانی مصرف شوند.

آنتی هیستامین‌ها یا آنتی بیوتیک‌ها نیز حساسیت یا عفونت سینوس ناشی از التهاب بینی را از بین می‌برند.

جراحی

دکتر سماواتی فرد در صورت بهبود نیافتن علائم پولیپ‌ها را به طور کامل برمی‌دارند. نوع جراحی به اندازه پولیپ بستگی دارد. جراحی برداشتن پولیپ (پولیپکتومی) عملی سرپایی است که در آن با استفاده از دستگاه مکش کوچک یا میکرودیبریدر بافت نرم، از جمله مخاط، بریده و برداشته می‌شود.

دکتر سماواتی فرد جراحی آندوسکوپی سینوس را برای برداشتن پولیپ‌های بزرگتر انجام می‌دهند. در این عمل از آندوسکوپ باریک و منعطفی استفاده می‌شود که در انتهای آن یک دوربین کوچک و ابزار جراحی بسیار ظریف وجود دارد. دکتر سماواتی فرد آندوسکوپ را وارد سوراخ‌های بینی می‌کنند، پولیپ یا دیگر عوامل انسداد را پیدا و خارج می‌کند. همچنین ممکن است منافذ حفره‌های سینوس را بزرگ‌تر کنند. عمل پولیپ بینی عموماً به صورت سرپایی انجام می‌شود.

پس از جراحی از اسپری بینی و محلول شستشوی آب و نمک برای جلوگیری از تشکیل مجدد پولیپ استفاده می‌شود. کاهش التهاب بینی با استفاده از اسپری بینی، مصرف داروهای ضدحساسیت و شستشو با محلول آب و نمک مانع عود کردن پولیپ بینی می‌شود.

پیشگیری


احتما تشکیل پولیپ بینی یا عود کردن آن را می‌توان با رعایت توصیه‌های زیر کاهش داد:

درمان حساسیت و آسم

دکتر سماواتی‌فرد روش‌های مختلفی را برای مدیریت و درمان آسم و حساسیت پیشنهاد می‌دهند. چنانچه علائم به خوبی کنترل نشود، باید برای تغییر طرح درمانی به پزشک معالج مراجعه کرد.

پرهیز از محرک‌های بینی

حتی‌الامکان از تنفس ذرات و مواد موجود در هوا، مانند دود سیگار، عامل‌های حساسیت‌زا، گازهای شیمیایی و گرد وغبار خودداری کنید، چرا که تنفس آنها باعث التهاب یا تحریک بینی و سینوس‌ها می‌شود.

رعایت بهداشت

شستن کامل و منظم دست‌ها را فراموش نکنید. شستشوی دست‌ها یکی از بهترین روش‌ها برای جلوگیری از بروز عفونت باکتریایی و ویروسی یعنی عاملی است که در نهایت به التهاب سینوس‌ها و بینی می‌انجامد.