چگونه می توان پولیپ بینی را درمان کرد ؟
فهرست مطالب
پولیپ بینی ورمی گوشتی است که داخل بینی و سینوس های نزدیک بینی (فضا های مملو از هوای متصل به حفره بینی) ایجاد می شود. پولیپ زائده ای غیرسرطانی است که در اندازه های مختلف به رنگ های قهوه ای مایل به زرد یا صورتی و به شکل قطره اشک دیده می شود. این عاضره پس از بزرگ شدن در نهایت به حبه های انگور متصل به خوشه شباهت می یابد. این عارضه ممکن است در یک یا به طور همزمان در هر دو سوراخ بینی ایجاد شود ، پولیپ ها به صورت منفرد یا گروهی رشد می کنند. منفرد بزرگ یا گروهی تنفس را دشوار می کنند و حس بویایی بیمار را مختل می سازند. همچنین با انسداد سینوس ها مشکلاتی نظیر عفونت های دوره ای به وجود می آید. برآورد می شود که حدود 4 تا 40 درصد از جمعیت جهان مبتلا به پولیپ باشند ، به علاوه آقایان دو تا چهار برابر بیش از بانوان دچار پولیپ در بینی می شوند. به نظر می رسد جوانان یا افراد میانسال بیشتر با این مشکل مواجه می شوند.
علت ها و دلایل ابتلا به پولیپ بینی
دانشمندان تاکنون موفق به یافتن دلایل اصلی و قطعی ایجاد پولیپ نشده اند. مشخص نیست که چرا برخی دچار التهاب مزمن می شوند یا چرا التهاب مداوم منجر به تشکیل پولیپ در تعدادی از بیماران می شود. این التهاب در غشاء مخاطی تولید کننده مایع بینی و سینوس ها بروز می یابد. شواهد بیانگر این نکته است که افرادی که دچار پولیپ می شوند در مقایسه با دیگران دارای واکنش سیستم ایمنی متفاوت و نشان گر های شیمیایی متمایزی در غشاء مخاطی هستند. احتمال تشکیل پولیپ در بینی در هر سنی وجود دارد ، اما در میان جوانان و افراد میانسال شیوع بالاتری دارد. پولیپ بینی در هر نقطه ای از سینوس ها یا مجرای بینی می تواند ایجاد شود ، اما عموماً در بخشی به چشم می خورد که در آنجا سینوس های نزدیک به چشم ، بینی و استخوان گونه به دلیل وجود گذرگاه های عبور هوا به بینی خشک می شود.
آیا پولیپ بینی سرطان است؟
پولیپ در بینی در اغلب موارد یک توده خوش خیم (غیرسرطانی) است و به هیچ وجه سرطان محسوب نمی شود. این ضایعه معمولاً در اثر التهاب مزمن مخاط بینی و سینوس ها ایجاد می شود و بیشتر در افرادی دیده می شود که دچار آلرژی ، آسم یا سینوزیت مزمن هستند. پولیپ ها بافتی نرم ، شفاف و بدون درد دارند و رشد آن ها آهسته است. اگرچه خود پولیپ ماهیت سرطانی ندارد ، اما در موارد نادر برخی توده های بینی می توانند بدخیم باشند. به همین دلیل تشخیص دقیق توسط بهترین جراح بینی تهران و متخصص گوش ، حلق و بینی اهمیت زیادی دارد. در صورت تداوم علائم یا رشد یک طرفه و غیرعادی توده ، بررسی های تکمیلی مانند آندوسکوپی یا تصویربرداری انجام می شود. بنابراین ، پولیپ بینی معمولاً سرطان نیست ، اما هر توده بینی باید به طور تخصصی ارزیابی شود.
علائم و نشانه های پولیپ بینی
آب ریزش مداوم بینی یکی از علائم پولیپ است. بیماران دچار این مشکل معمولاً از التهاب مزمن غشاء مخاطی مجرای بینی و سینوس ها رنج می برند یا به عبارتی دچار سینوزیت مزمن هستند. وجود پولیپ بزرگ یا گروهی باعث گرفتگی سینوس ها و بینی می شود. بعضی پولیپ های کوچک هیچ نشانه یا علائمی ندارند. رایج ترین علائم پولیپ بینی به شرح زیر است:
- سر درد
- خر و پف
- خارش اطراف چشم
- احساس درد در ناحیه صورت
- آب ریزش بینی : این حالت گاهی مزمن و طولانی مدت است و به نظر می رسد بیمار همیشه سرما خورده است.
- گرفتگی یا احتقان مداوم بینی : بیمار در بعضی موارد به سختی از راه بینی نفس می کشد و دچار اختلالهای خواب می شود.
- ترشح پشت بینی : بیمار حس می کند که مخاط دائماً در پشت گلو جریان دارد.
- فقدان حس بویایی یا ضعیف شدن این حس : حس گاهی پس از بهبود پولیپ باز نمی گردد.
- ضعیف شدن حس چشایی : ممکن است حس چشایی نیز پس از بهبود بیماری مانند قبل نشود.
- وقفه تنفسی در خواب (آپنه) در موارد شدید : آپنه عارضه ای جدی است که باعث قطع شدن تنفس بیمار هنگام خواب می شود.
- دو بینی در موارد شدید : احتمال دو بینی در صورت ابتلا به سینوزیت قارچی آلرژیک یا فیبروز کیستیک بیشتر می شود.
آزمایش ها و روش های تشخیص پولیپ بینی
دکتر سماواتی فرد معمولاً عارضه را با توجه به شرح علائم بیمار ، معاینه عمومی و معاینه بینی تشخیص می دهند. پولیپ با استفاده از وسیله مجهز به منبع نور ساده نیز قابل مشاهده است. دیگر آزمایش های تشخیصی به شرح زیر است:
- آندوسکوپی بینی : پزشک با استفاده از لوله منعطف باریک مجهز به عدسی و منبع نور یا دوربین بسیار کوچک (آندوسکوپ بینی) می تواند داخل بینی و سینوس ها را دقیقاً معاینه کند. پزشک آندوسکوپ را وارد سوراخ بینی می کند و آن را به سمت حفره بینی هدایت می نماید.
- آزمایش های تصویربرداری : تصاویر دقیق با انجام سی تی اسکن (مقطع نگاری رایانه ای) یا ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) به دست می آید تا پزشک با توجه به آنها بتواند اندازه و محل دقیق پولیپ را در ناحیه های عمیقتر سینوس ها مشخص کند و گستردگی التهاب را ارزیابی نماید. این تصاویر انجام تشخیص افتراقی و حذف احتمال وجود دیگر انسداد ها ، مانند ناهنجاری های ساختاری یا نوع دیگری از زائده های غیرسرطانی یا سرطانی در حفره بینی را نیز ممکن می سازد.
- آزمایش حساسیت : پزشک دستور انجام تست پوستی را می دهد تا مشخص شود که آیا آلرژی (حساسیت) عامل ایجاد التهاب مزمن است یا خیر. چند قطره کوچک از عامل های حساسیت زا برای انجام آزمایش خراش جلدی در خراش پوست بازو یا قسمت بالایی پشت بدن ریخته می شود. این قطره ها حدود 15 دقیقه روی پوست باقی می ماند و پس از آن بروز نشانه های واکنش به حساسیت بررسی می شود. اگر امکان انجام تست پوستی وجود نداشته باشد ، پزشک به منظور غربالگری آنتی بادی های خاص در برابر عامل های حساسیت زا دستور انجام آزمایش خون می دهد.
- تست فیبروز کیستیک : اگر کودک خردسالی مبتلا به پولیپ بینی باشد ، پزشک انجام آزمایش فیبروز کیستیک را پیشنهاد می دهد. فیبروز کیستیک عارضه ای ارثی است که بر غدد تولید کننده مخاط ، اشک ، عرق ، بزاق و شیره های گوارشی اثر می گذارد. آزمایش استاندارد تشخیصی فیبروز کیستیک تست عرق غیر تهاجمی است که تعیین می کند آیا میزان نمک عرق کودک بیشتر از حد طبیعی است یا خیر.
چرا کندن پولیپ بینی با دست خطرناک است؟
پولیپ در بینی توده ای نرم و بدون درد است که در اثر التهاب مزمن در داخل بینی یا سینوس ها ایجاد می شود. برخی افراد به اشتباه تصور می کنند که می توانند این بافت را با دست یا وسایل ساده خارج کنند ، اما کندن پولیپ با دست اقدامی بسیار خطرناک و غیر بهداشتی است. پولیپ ها معمولاً ریشه در عمق مخاط بینی دارند و با دست قابل برداشت کامل نیستند. تلاش برای کندن آن ها می تواند باعث خونریزی شدید ، عفونت ، آسیب به بافت های حساس بینی و حتی گسترش التهاب شود. علاوه بر این ، دست ها منبع انواع باکتری ها هستند و تماس مستقیم با داخل بینی خطر عفونت را افزایش می دهد. در برخی موارد ، آسیب نادرست ممکن است منجر به تورم بیشتر و تشدید گرفتگی بینی شود. درمان پولیپ باید زیر نظر پزشک متخصص گوش ، حلق و بینی انجام شود. روش های درمانی شامل داروهای کورتونی (اسپری یا خوراکی) و در موارد پیشرفته ، جراحی آندوسکوپیک سینوس است. این روش ها ایمن ، کنترل شده و مبتنی بر بررسی دقیق وضعیت بیمار هستند. در نتیجه ، کندن پولیپ بینی با دست نه تنها درمان محسوب نمی شود ، بلکه می تواند عوارض جدی ایجاد کند. در صورت مشاهده علائمی مانند گرفتگی مزمن بینی ، کاهش بویایی یا ترشحات مداوم ، مراجعه به پزشک بهترین و ایمن ترین اقدام است.
بهترین روش های درمان پولیپ بینی
-
دارو برای درمان پولیپ
داروهای کاهش دهنده التهاب پولیپ را کوچک تر می کند و علائم گرفتگی بینی را از بین می برد. اسپری کردن استروئید در داخل بینی نیز با منقبض کردن پولیپ آب ریزش بینی را کمتر می کند و حس گرفتگی بینی را از بین می برد. اما علائم با متوقف کردن مصرف دارو عود می کند. فلوتیکازون (فلوناز ، ورامیست)، بودزوناید (رینوکورت) و مومتازون (نازونکس) نمونه هایی از اسپری استروئیدی بینی است. استروئید تزریقی یا خوراکی ، نظیر پردنیزون ، در صورت موثر نبودن اسپری تجویز می شود. البته این داروها به دلیل به دنبال داشتن اثرهای جانبی شدید مانند احتباس مایع ، افزایش فشار خون و بالا رفتن فشار چشم نباید مدت طولانی مصرف شوند. آنتی هیستامین ها یا آنتی بیوتیک ها نیز حساسیت یا عفونت سینوس ناشی از التهاب بینی را از بین می برند.
-
جراحی پولیپ بینی
دکتر سماواتی فرد در صورت بهبود نیافتن علائم پولیپ ها را به طور کامل بر می دارند. نوع جراحی به اندازه پولیپ بستگی دارد. جراحی برداشتن پولیپ (پولیپکتومی) عملی سرپایی است که در آن با استفاده از دستگاه مکش کوچک یا میکرودیبریدر بافت نرم ، از جمله مخاط، بریده و برداشته می شود. دکتر سماواتی فرد جراحی آندوسکوپی سینوس را برای برداشتن پولیپ های بزرگتر انجام می دهند. در این عمل از آندوسکوپ باریک و منعطفی استفاده می شود که در انتهای آن یک دوربین کوچک و ابزار جراحی بسیار ظریف وجود دارد. دکتر سماواتی فرد آندوسکوپ را وارد سوراخ های بینی می کنند ، پولیپ یا دیگر عوامل انسداد را پیدا و خارج می کند. همچنین ممکن است منافذ حفره های سینوس را بزرگ تر کنند. عمل پولیپ بینی عموماً به صورت سرپایی انجام می شود. پس از جراحی بینی از اسپری بینی و محلول شستشوی آب و نمک برای جلوگیری از تشکیل مجدد پولیپ استفاده می شود. کاهش التهاب بینی با استفاده از اسپری بینی ، مصرف داروهای ضد حساسیت و شستشو با محلول آب و نمک مانع عود کردن پولیپ در بینی می شود.
چگونه می توان از ابتلا به پولیپ بینی پیشگیری کرد ؟
احتمال تشکیل پولیپ در بینی یا عود کردن آن را می توان با رعایت توصیه های زیر کاهش داد:
- درمان حساسیت و آسم : دکتر سماواتی فرد روش های مختلفی را برای مدیریت و درمان آسم و حساسیت پیشنهاد می دهند. چنانچه علائم به خوبی کنترل نشود ، باید برای تغییر طرح درمانی به پزشک معالج مراجعه کرد.
- پرهیز از محرک های بینی : حتی الامکان از تنفس ذرات و مواد موجود در هوا ، مانند دود سیگار ، عامل های حساسیت زا ، گازهای شیمیایی و گرد و غبار خودداری کنید ، چرا که تنفس آنها باعث التهاب یا تحریک بینی و سینوس ها می شود.
- رعایت بهداشت : شستن کامل و منظم دست ها را فراموش نکنید. شستشوی دست ها یکی از بهترین روش ها برای جلوگیری از بروز عفونت باکتریایی و ویروسی یعنی عاملی است که در نهایت به التهاب سینوس ها و بینی می انجامد.
